Een gebroken heup op oudere leeftijd: kiezen tussen wel of niet opereren

Wanneer wel opereren?

Bij een operatie worden de gebroken botdelen weer goed op hun plaats gezet. De operatie gebeurt terwijl u slaapt (onder narcose) of met een ruggenprik en een roesje. Tijdens de operatie kunnen er schroeven en platen geplaats worden of uw heupgewricht wordt helemaal of gedeeltelijk vervangen.

Zorg rondom de operatie

Op de afdeling Chirurgie werken chirurgen, orthopeden, klinisch geriaters, verpleegkundigen, fysiotherapeuten en andere zorgverleners nauw met elkaar samen. Bij alle patiënten van 70 jaar en ouder wordt de klinisch geriater betrokken bij de behandeling. Een klinisch geriater is een arts die gespecialiseerd is in de zorg voor (kwetsbare) ouderen. Kwetsbare ouderen zijn mensen die door een combinatie van factoren gevoeliger zijn voor gezondheidsproblemen en beperkingen in hun dagelijks functioneren. Zij hebben meer kans op problemen tijdens een opname in het ziekenhuis. De klinisch geriater geeft advies aan de chirurg of orthopeed als dat nodig is. Tijdens de opname in het ziekenhuis is er bijvoorbeeld extra aandacht voor mogelijke andere aandoeningen, voeding, beweging, geheugen, botontkalking en het gebruik van medicijnen. Door deze gezamenlijke zorg worden problemen zoveel mogelijk voorkomen en/of snel behandeld, zodat u zo goed mogelijk herstelt.

Voordelen van opereren

• Weer kunnen staan en lopen.
• Het verminderen van de pijn. Na een operatie zijn er minder medicijnen tegen de pijn nodig.
• Meer zelfstandigheid over een langere periode.
• De meeste mensen leven langer na een operatie.

Nadelen van opereren

• Het herstel na een operatie kost veel tijd en energie. Om weer goed te kunnen lopen, is het belangrijk om na de operatie veel te oefenen met de fysiotherapeut. Veel ouderen worden tijdelijk opgenomen in een verpleeghuis om te revalideren.
• De risico’s van een operatie zijn groter op oudere leeftijd. Vooral bij mensen met een kwetsbare gezondheid. 4 op de 5 kwetsbare ouderen krijgt problemen na de operatie, zoals een longontsteking, blaasontsteking, bijwerkingen van medicatie of ernstige verwardheid (delier).
• Een gebroken heup op oudere leeftijd is vaak een teken dat de gezondheid achteruit gaat. De kans op overlijden na een operatie is hoger. Dit hangt vooral af van hoe kwetsbaar iemand al was voor de gebroken heup.
• De kans dat iemand weer helemaal de oude wordt na de operatie is niet zo groot. 2 op de 3 mensen heeft blijvend meer hulp nodig dan voor de gebroken heup.

Wanneer niet opereren?

In sommige gevallen kan er bewust worden gekozen om niet te opereren. Bijvoorbeeld:

• Als iemand geen zware operatie meer willen.
• Bij een kwetsbare gezondheid of ernstige dementie, vooral als we verwachten dat iemand niet meer heel lang zal leven.
• Als de operatie te zwaar is voor het lichaam en de kans op ernstige problemen of overlijden na een operatie te groot is.
• Wanneer iemand al de hele dag in bed lag en de operatie weinig zal bijdragen aan de kwaliteit van leven.

Bij de keuze om niet te opereren, kan de behandeling bestaan uit:

• Behandelen van pijn met medicijnen of het behandelen van een zenuw zodat u geen pijn heeft.
• Zorgen dat u zich zo prettig mogelijk voelt thuis, in een hospice of een verpleeghuis.

Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen die niet geopereerd worden kort na de gebroken heup overlijden. 4 op de 5 mensen overlijdt binnen 1 maand.

Voordelen van niet opereren

• Bij niet opereren ligt de aandacht op het verminderen van pijn en andere ongemakken en dat u zich zo prettig mogelijk voelt, zonder het leven te verlengen met een zware operatie.
• Vaak kunnen mensen die nog maar kort te leven hebben in hun eigen vertrouwde omgeving overlijden en kunnen hun naasten erbij zijn.

Nadelen van niet opereren

• Het is nodig om medicijnen tegen de pijn te gebruiken. Soms werken deze medicijnen onvoldoende. Er zijn dan extra medicijnen nodig.
• De kans dat de breuk vanzelf geneest, is heel klein. U kunt meestal niet meer staan of lopen. Hierdoor heeft u meer zorg nodig. Vaak is opname in een verpleeghuis of hospice nodig.
• Er kunnen problemen ontstaan, zoals een longontsteking, doorligplekken, verwardheid of trombose.

Belangrijk om te onthouden

• Een gebroken heup is een ernstige gebeurtenis waarbij het herstel na een operatie veel tijd en energie kost. De kans bestaat dat u niet helemaal herstelt en dat u blijvend meer hulp nodig heeft dan voor de gebroken heup.
• Niet opereren is ook een behandeling.
• Onderzoek toont aan dat de kwaliteit van leven en de tevredenheid over de behandeling bij niet-geopereerde patiënten hoog kunnen zijn. De meeste naasten waren tevreden over de keuze.
• Wat de beste keuze is, is voor iedereen verschillend. Het hangt onder andere af van uw gezondheid, de risico’s van behandeling, de voor- en nadelen en uw persoonlijke wensen en levensdoelen.

Het kan helpen om de volgende 4 vragen te stellen:

1. Wat zijn mijn mogelijkheden en wat zijn de voordelen en nadelen?
2. Wat is mijn belangrijkste doel bij het behandelen van mijn gebroken heup?
3. Wat is belangrijk in de laatste periode van mijn leven?
4. Zijn er behandelingen die ik niet meer wil?

Samen met uw arts komt u tot de beste keuze.

Meer informatie

Heeft u vragen over de behandeling of over de keuzes die gemaakt worden? Bespreek dit gerust met uw arts of verpleegkundige. Zij nemen graag de tijd om u en uw familie goed te informeren.